Akt notarialny
Dokument sporządzony przez notariusza w formie wymaganej dla niektórych czynności, np. wielu umów dotyczących nieruchomości. Forma aktu może decydować o ważności czynności.
141 najczęstszych pojęć z prawa rodzinnego, cywilnego, karnego, spadkowego, egzekucji i prawa pracy. Definicje są krótkie i celowo nie zastępują pełnych definicji ustawowych ani komentarza prawniczego.
Dokument sporządzony przez notariusza w formie wymaganej dla niektórych czynności, np. wielu umów dotyczących nieruchomości. Forma aktu może decydować o ważności czynności.
Pismo oskarżyciela kierujące sprawę karną do sądu i określające zarzucany czyn oraz inne wymagane elementy.
Notarialny dokument potwierdzający dziedziczenie, sporządzany w warunkach określonych prawem.
Zbiór dokumentów, protokołów i innych materiałów zgromadzonych w konkretnej sprawie przez sąd lub organ.
Świadczenia służące zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej, najczęściej dziecka. Zakres obowiązku zależy m.in. od potrzeb uprawnionego i możliwości zobowiązanego.
Zwykły środek odwoławczy od wyroku sądu pierwszej instancji. Jej termin, wymogi i zakres zależą od rodzaju postępowania.
Środek zapobiegawczy polegający na czasowym pozbawieniu wolności podejrzanego lub oskarżonego na podstawie decyzji sądu, przy spełnieniu ustawowych przesłanek.
Osoba posiadająca wiadomości specjalne, z której opinii sąd lub organ może korzystać, gdy rozstrzygnięcie wymaga wiedzy wykraczającej poza wiedzę prawniczą i doświadczenie życiowe.
Reguła określająca, kto powinien wykazać określony fakt, aby wywieść z niego korzystne skutki prawne. Brak dowodu może obciążyć stronę, która powinna dany fakt wykazać.
Działanie wykonywane w toku postępowania przez sąd, organ lub uczestnika, np. złożenie pisma, przesłuchanie świadka albo wniesienie środka zaskarżenia.
Podstawowa wartość brana pod uwagę w wielu rozstrzygnięciach rodzinnych dotyczących małoletniego. Nie jest prostym „testem punktowym”; wymaga oceny konkretnej sytuacji dziecka.
Sposób przyjęcia spadku ograniczający odpowiedzialność za długi spadkowe według zasad określonych w Kodeksie cywilnym.
Formalne przekazanie pisma procesowego lub urzędowego adresatowi. Data i sposób doręczenia mogą mieć znaczenie dla rozpoczęcia biegu terminu.
Środek służący ustaleniu faktów istotnych dla sprawy, np. dokument, zeznanie świadka, opinia biegłego, nagranie lub oględziny — zależnie od rodzaju postępowania.
Nieizolacyjny środek zapobiegawczy polegający na obowiązkach określonych w postanowieniu, np. stawiennictwie w jednostce Policji.
Niedozwolone nierówne traktowanie z przyczyn i w warunkach określonych prawem, m.in. w zatrudnieniu.
Podział majątku spadkowego pomiędzy spadkobierców po ustaleniu ich praw do spadku.
Osoba lub podmiot zobowiązany do spełnienia określonego świadczenia na rzecz wierzyciela.
Postępowanie służące przymusowemu wykonaniu obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, np. zapłaty zasądzonej kwoty.
Kara pieniężna przewidziana przez prawo karne lub wykroczeniowe. W innych postępowaniach mogą występować także kary pieniężne o charakterze porządkowym.
Potrzeba uzyskania określonej ochrony prawnej, którą prawo wiąże z sytuacją danej osoby. Znaczenie pojęcia zależy od konkretnej instytucji prawnej.
Udział osoby trzeciej w procesie po stronie jednej ze stron, gdy ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść tej strony.
Zastrzeżona w umowie kwota lub sposób ustalenia kwoty należnej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie określonego zobowiązania niepieniężnego, na zasadach Kodeksu cywilnego.
Sądowe potwierdzenie, że określony tytuł może być podstawą egzekucji, o ile przepisy wymagają takiej klauzuli.
Funkcjonariusz publiczny wykonujący czynności egzekucyjne i inne zadania wskazane ustawami, działający przy sądzie rejonowym.
Osobiste spotkania i inne formy utrzymywania relacji dziecka z rodzicem lub inną uprawnioną osobą. Kontakty są odrębną kwestią od władzy rodzicielskiej.
Wydatki i opłaty związane z prowadzeniem sprawy, w tym opłaty sądowe i — w odpowiednich przypadkach — koszty zastępstwa procesowego oraz innych czynności.
Publiczny rejestr służący ustalaniu stanu prawnego nieruchomości. Zawiera m.in. informacje o własności i części obciążeń.
Osoba ustanawiana przez sąd w różnych sytuacjach do reprezentowania lub ochrony interesów określonej osoby albo wykonania innych zadań przewidzianych prawem.
Sposób nałożenia grzywny za wykroczenie w postępowaniu mandatowym, gdy spełnione są warunki przewidziane prawem.
Poufna forma rozwiązywania sporu z udziałem bezstronnego mediatora. Mediator nie wydaje wyroku; pomaga stronom wypracować porozumienie.
Określenie, przy którym z rodziców lub w jakim miejscu dziecko stale przebywa. Może mieć praktyczne i procesowe znaczenie w sprawach rodzinnych.
Działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko niemu, które spełniają ustawowe przesłanki mobbingu określone w Kodeksie pracy.
Orzeczenie sądu wydawane w określonych postępowaniach dotyczących roszczeń, zwykle pieniężnych. Dokument zawiera pouczenie o sposobie i terminie jego zaskarżenia.
Grunt, budynek lub lokal będący odrębnym przedmiotem własności w przypadkach określonych prawem.
Adwokat lub radca prawny działający w obronie oskarżonego lub podejrzanego w zakresie dopuszczonym prawem.
Egzemplarz dokumentu odpowiadający treści oryginału. W postępowaniu sądowym przepisy określają, kiedy trzeba złożyć odpisy pism lub dokumentów.
Pismo pozwanego zawierające stanowisko wobec żądań i twierdzeń powoda, składane w terminie i zakresie wynikającym z zarządzenia sądu oraz KPC.
Formalne zakończenie sprawy bez merytorycznego rozpoznania żądania z przyczyn procesowych określonych w przepisach.
Oświadczenie spadkobiercy, że nie chce przyjąć spadku. Może wpływać na osoby dziedziczące w dalszej kolejności i jest związane z terminem ustawowym.
Odsetki należne w przypadkach przewidzianych prawem, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Ich wysokość może się zmieniać.
Jednostronne oświadczenie wywołujące skutki przewidziane przez ustawę lub umowę, jeżeli istnieje podstawa do odstąpienia.
Świadczenie mające naprawić szkodę majątkową, jeżeli istnieje podstawa odpowiedzialności i spełnione są wymagane przesłanki.
Prawna relacja między ojcem a dzieckiem ustalana według zasad Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym przez domniemania, uznanie albo orzeczenie sądu.
Opłata pobierana od określonych pism lub czynności sądowych na zasadach ustawy o kosztach sądowych.
Osoba, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu albo której status oskarżonego wynika z przepisów postępowania karnego.
Umocowanie udzielone innej osobie do działania w określonym zakresie w imieniu mocodawcy. Zakres i wymagana forma zależą od rodzaju czynności.
Osoba działająca w imieniu strony na podstawie pełnomocnictwa lub innej podstawy. W postępowaniach sądowych przepisy określają, kto może być pełnomocnikiem.
Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd w sytuacjach i na warunkach przewidzianych przepisami, gdy strona nie ma pełnomocnika z wyboru.
Dokument organizujący tok postępowania cywilnego w przypadkach przewidzianych KPC, określający m.in. sporne kwestie i terminy czynności.
Osoba, wobec której w postępowaniu karnym wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której zarzut przedstawiono w sposób przewidziany prawem.
Rozliczenie składników majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej, z uwzględnieniem reguł dotyczących udziałów, nakładów i sposobu podziału.
Osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo — w rozumieniu procedury karnej.
Środek zapobiegawczy polegający na złożeniu określonej wartości majątkowej jako gwarancji prawidłowego zachowania procesowego.
Posiedzenie sądu odbywające się bez udziału publiczności i często bez obecności stron, gdy przepisy dopuszczają rozpoznanie sprawy w takim trybie.
Etap niektórych postępowań cywilnych służący organizacji sprawy, sprecyzowaniu sporu i planowaniu dalszego postępowania.
Mechanizm pozwalający w określonych warunkach umorzyć wzajemne wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.
Informacja organu o prawach, obowiązkach, środkach zaskarżenia lub skutkach określonego zachowania. W praktyce jest jedną z najważniejszych części otrzymanego pisma.
Osoba lub podmiot, który wnosi pozew i dochodzi przed sądem określonego żądania w procesie cywilnym.
Pismo rozpoczynające proces cywilny, w którym powód określa swoje żądanie i podstawowe okoliczności, na których je opiera.
Pozew wytaczany przez pozwanego przeciwko powodowi w toczącej się sprawie, jeżeli spełnione są ustawowe warunki dopuszczalności.
Osoba lub podmiot, przeciwko któremu powód kieruje żądanie w procesie cywilnym.
Uprawnienia procesowe przysługujące osobie występującej jako strona lub uczestnik, zależne od rodzaju postępowania i roli procesowej.
Stan, w którym orzeczenie nie podlega już zaskarżeniu zwykłym środkiem odwoławczym w danym zakresie. Prawomocność ma określone skutki procesowe.
Skutek polegający na możliwości pominięcia spóźnionych twierdzeń lub dowodów, gdy przepisy lub decyzje procesowe nakazują zgłaszać je w określonym czasie.
Organ prowadzący lub nadzorujący postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych oraz wykonujący inne zadania określone ustawami.
Urzędowy zapis przebiegu rozprawy w formie przewidzianej przepisami, często obejmujący zapis pisemny i/lub utrwalenie dźwięku albo obrazu.
Instytucja ograniczająca możliwość skutecznego przymusowego dochodzenia niektórych roszczeń po upływie czasu. Zasady i skutki różnią się w zależności od rodzaju roszczenia.
Czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, spełniający warunki odpowiedzialności karnej.
Instytucja pozwalająca w określonych przypadkach dokonać czynności mimo uchybienia terminowi, jeśli spełnione są ustawowe warunki. Nie każdy termin można przywrócić.
Punkty przypisywane kierującym za określone naruszenia przepisów ruchu drogowego według przepisów szczególnych.
Uprawnienie do żądania od innej osoby określonego zachowania, np. zapłaty, wydania rzeczy lub zaniechania, jeżeli wynika z prawa.
Ustrój, w którym małżonkowie nie tworzą majątku wspólnego w zakresie wynikającym z tego ustroju. Może powstać na podstawie umowy, orzeczenia lub z mocy prawa.
Posiedzenie sądu, na którym sąd prowadzi czynności przewidziane procedurą, np. wysłuchuje strony, przeprowadza dowody lub rozpoznaje stanowiska.
Zakończenie stosunku pracy bez zachowania okresu wypowiedzenia w sytuacjach i na zasadach przewidzianych Kodeksem pracy.
Sądowe rozwiązanie małżeństwa przy spełnieniu przesłanek określonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.
Skutek pozwalający wykonać orzeczenie przed jego prawomocnością w zakresie i w przypadkach przewidzianych prawem.
Część orzeczenia zawierająca samo rozstrzygnięcie sądu, czyli to, co sąd zasądził, oddalił, ustalił lub postanowił.
Sądowe rozstrzygnięcie dotyczące małżonków przy zupełnym rozkładzie pożycia, które nie rozwiązuje małżeństwa i ma odrębne skutki prawne.
Środek prawny służący kontroli określonych czynności lub zaniechań komornika na zasadach i w terminie przewidzianym przez KPC.
Osoba, która dziedziczy po zmarłym na podstawie ustawy albo testamentu.
Osoba zmarła, po której następuje dziedziczenie.
Nazwa środka prawnego występująca w różnych postępowaniach, np. wobec określonych nakazów zapłaty lub wyroku zaocznego. Nie wolno zakładać jednego terminu dla każdego rodzaju sprzeciwu.
Relacja prawna między pracownikiem a pracodawcą wynikająca z umowy o pracę lub innej podstawy przewidzianej Kodeksem pracy.
Sądowe postępowanie kończące się ustaleniem, kto i w jakim udziale nabył spadek.
Oznaczenie konkretnej sprawy używane przez sąd lub organ. Ułatwia identyfikację akt i powinna być podawana w korespondencji dotyczącej sprawy.
Sąd powszechny, który może rozpoznawać określone sprawy jako sąd pierwszej instancji oraz środki odwoławcze od części orzeczeń sądów rejonowych.
Podstawowy sąd powszechny rozpoznający dużą część spraw cywilnych, rodzinnych, karnych, pracy i innych, w granicach swojej właściwości.
Ograniczone prawo rzeczowe pozwalające w określonym zakresie korzystać z cudzej nieruchomości albo ograniczające sposób wykonywania prawa własności.
Okres lub data przewidziana na dokonanie czynności w postępowaniu. Sposób liczenia, możliwość przywrócenia i skutki uchybienia zależą od przepisów.
Rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci dokonane w jednej z form przewidzianych prawem.
Orzeczenie, ugoda lub inny dokument, który zgodnie z przepisami może stanowić podstawę do uzyskania tytułu wykonawczego albo bezpośrednio prowadzić do wykonania.
Dokument stanowiący podstawę prowadzenia egzekucji. Najczęściej jest to tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, jeżeli jest ona wymagana.
Porozumienie, w którym strony czynią sobie ustępstwa lub w inny sposób uzgadniają zakończenie sporu. Skutki zależą m.in. od tego, gdzie i w jakiej formie ugodę zawarto.
Zakończenie postępowania bez merytorycznego rozstrzygnięcia odpowiedzialności lub żądania w przypadkach wskazanych przepisami.
Zgodne oświadczenia stron tworzące, zmieniające lub kończące stosunek prawny. Skuteczność niektórych umów wymaga szczególnej formy.
Wyrok, w którym sąd stwierdza brak podstaw do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności za zarzucany czyn w danej sprawie.
Dokument wyjaśniający podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia w zakresie przewidzianym procedurą. Może mieć znaczenie dla przygotowania środka zaskarżenia.
Zachowanie lub oświadczenie, które może mieć znaczenie dla oceny istnienia zobowiązania i biegu przedawnienia. Skutek zależy od formy i okoliczności.
Formalne oświadczenia prowadzące do ustalenia ojcostwa w trybie przewidzianym prawem, przy spełnieniu wymaganych warunków.
Wartość pieniężna określająca ekonomiczny wymiar żądania w sprawach majątkowych i wpływająca na niektóre kwestie procesowe.
Instytucja prawa karnego pozwalająca w określonych warunkach zakończyć postępowanie bez skazania, z okresem próby i ewentualnymi obowiązkami.
Pismo nakazujące lub wzywające do stawiennictwa, przedstawienia dokumentu albo wykonania innej czynności. Zawsze trzeba sprawdzić rolę adresata, termin i pouczenie.
Pismo, w którym wierzyciel żąda spełnienia świadczenia. Samo wezwanie nie jest orzeczeniem sądu.
Uprawnienie do zapoznawania się z aktami w zakresie wynikającym z procedury i statusu danej osoby.
Osoba lub podmiot uprawniony do żądania od dłużnika określonego świadczenia.
Ocena, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia, jeżeli sąd ma o niej orzekać. Ustalenie winy może mieć znaczenie dla niektórych skutków rozwodu.
Pismo lub żądanie skierowane do sądu albo organu. W zależności od sprawy wniosek może wszczynać postępowanie albo dotyczyć konkretnej czynności w już trwającej sprawie.
Żądanie przeprowadzenia określonego dowodu wraz ze wskazaniem okoliczności, które dowód ma wykazać, w zakresie wymaganym przez daną procedurę.
Pismo służące uzyskaniu uzasadnienia orzeczenia w przypadkach i terminach przewidzianych procedurą. Może mieć wpływ na bieg terminu do środka zaskarżenia.
Ustawowy albo umowny ustrój majątkowy małżeński, w ramach którego określone składniki nabywane w czasie małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego.
Sytuacja, w której prawo własności tej samej rzeczy przysługuje więcej niż jednej osobie.
Dokument dotyczący składników spadku i długów spadkowych sporządzany według reguł prawa spadkowego.
Możliwość przymusowego wykonania orzeczenia lub innego tytułu. Nie każde orzeczenie jest wykonalne od tego samego momentu.
Czyn zabroniony o mniejszym ciężarze niż przestępstwo, uregulowany przede wszystkim w Kodeksie wykroczeń i ustawach szczególnych.
Oświadczenie zmierzające do zakończenia stosunku prawnego na przyszłość, zgodnie z zasadami właściwymi dla danej umowy.
Oświadczenie jednej ze stron prowadzące do rozwiązania stosunku pracy po upływie okresu wypowiedzenia, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej.
Orzeczenie sądu rozstrzygające sprawę lub jej zasadniczą część w zakresie przewidzianym procedurą.
Wyrok cywilny wydawany w określonych sytuacjach związanych z brakiem udziału pozwanego lub odpowiedzi na pozew, przy spełnieniu przesłanek ustawowych.
Ogół praw i obowiązków rodziców względem małoletniego dziecka, obejmujący m.in. pieczę nad osobą i majątkiem oraz reprezentację dziecka.
Zasady określające, który sąd ma rozpoznać daną sprawę. Może zależeć od rodzaju sprawy, wartości, miejsca zamieszkania, położenia rzeczy i innych kryteriów.
Tymczasowa ochrona udzielana przez sąd na czas postępowania, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki. Może mieć różną formę zależnie od sprawy.
Roszczenie pieniężne, które w określonych warunkach może przysługiwać najbliższym spadkodawcy pominiętym lub niewystarczająco uwzględnionym w dziedziczeniu.
Świadczenie pieniężne mające kompensować krzywdę niemajątkową, np. cierpienie, jeżeli istnieje podstawa prawna odpowiedzialności.
Czynność egzekucyjna dotycząca środków na rachunku bankowym dłużnika, wykonywana według zasad postępowania egzekucyjnego.
Czynność egzekucyjna skierowana do wynagrodzenia dłużnika, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń i kwot wolnych, gdy mają zastosowanie.
Środek zapobiegawczy ograniczający możliwość wyjazdu z Polski, stosowany w warunkach przewidzianych KPK.
Postępowanie służące obaleniu prawnego domniemania ojcostwa w przypadkach i terminach przewidzianych ustawą.
Twierdzenie prawne lub faktyczne podnoszone przeciwko żądaniu, decyzji lub czynności. Niektóre zarzuty trzeba zgłosić w określonym momencie, aby ich nie utracić.
Formalna informacja o tym, o jaki czyn podejrzewana jest osoba w postępowaniu karnym, przedstawiana w trybie przewidzianym procedurą.
Sposób nabycia własności wskutek długotrwałego posiadania spełniającego przesłanki ustawowe. Wymaga m.in. analizy charakteru i czasu posiadania.
Krótkotrwałe pozbawienie wolności przez uprawniony organ w przypadkach przewidzianych prawem. Osobie zatrzymanej przysługują określone prawa i pouczenia.
Czasowe odebranie dokumentu lub uprawnienia do kierowania w przypadkach przewidzianych prawem; skutki zależą od podstawy zatrzymania.
Informacja skierowana do uprawnionego organu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Samo zawiadomienie nie przesądza, że przestępstwo zostało popełnione.
Środek zaskarżenia przysługujący na określone postanowienia lub zarządzenia, gdy ustawa tak stanowi. Termin i sąd właściwy zależą od konkretnego rozstrzygnięcia.
Zdolność do samodzielnego dokonywania czynności procesowych. Jej zakres wynika z przepisów i może wymagać działania przedstawiciela.
Zdolność do występowania w postępowaniu jako strona lub uczestnik. Nie jest tym samym co zdolność procesowa.
Postępowanie lub umowa prowadząca do zakończenia współwłasności, np. przez podział rzeczy, przyznanie jej jednej osobie ze spłatą albo sprzedaż.
Całkowite lub częściowe zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych po spełnieniu ustawowych przesłanek.
Dokument wydawany pracownikowi po ustaniu zatrudnienia, zawierający informacje wymagane przepisami prawa pracy.
Osoba powołana do złożenia zeznań o faktach, które mogą mieć znaczenie dla sprawy. Jej prawa i obowiązki zależą od rodzaju postępowania.
Opisz ją podczas konsultacji. Pierwszym celem jest ustalenie sytuacji prawnej, możliwych działań i dokumentów potrzebnych do kolejnego kroku.